onze wijk

De Waterhoek op het Gaverke te Waregem is een bloeiende wijk, gelegen tussen de Expresweg, Gentsebaan en Desselgemsesteenweg. De wijk telt enkele straten: de Tapuitstraat, de Waterstraat, de Kruiskesstraat, de Renthuisstraat en de Wetstraat tot en met het huis waar Briek Schotte ooit opgroeide.
 
Wandeling
 
 

Deze wandeling van 3.500 meter loopt over drie gemeenten : Waregem, Sint-Eloois-Vijve en Desselgem. Het parcours doorkruist dit landelijk gebied. Het staat vast dat deze buurt in een ver verleden een moerassige streek was. De naam "Moorstraat", iets verderop aan de grens met Sint-Eloois-Vijve, verwijst hier naar. "Moor" is synoniem van moer en dit betekent een moeras of moeilijk doorwaadbare plaats. Een stuk landweg van ongeveer 500 meter is iets moeilijker te bewandelen met kinder- of rolwagens, zeker bij nat weer. Tijdens de wandeling wordt ook verwezen naar enkele oude huizen die dateren uit deze tijd.

Start van de wandeling in de Waterstraat aan huisnummer 89

1. Neem rechtover voornoemd huis de ‘kleine’ Waterstraat

Dit was vroeger een voetweg : de Tapuitwegel. Deze wegel staat al ingetekend op de kaart van 1844. Tot omstreeks 1950 was de Tapuitwegel zelfs afgesloten met een ‘balde’, dit is een houten afsluiting die door deboer kan geopend worden om zijn landerijen te bereiken.
 Op dezelfde kaart van 1844 treffen we in de ‘kleine’ Waterstraat, alias Tapuitwegel, slechts twee woningen aan : op de plaats van de huidige nummers 124 (met mooie dakkapelletjes) en 122. Vermelden we ook nog dat tot voor kort halverwege deze straat aan de rechterkant één van de twee kapelletjes stond die deze wijk rijk was. Het werd gebouwd om genezing te bekomen. Het ‘bos’ rechts wordt sinds jaren ongemoeid gelaten en is een verzamelplaats geworden voor talrijke vogelsoorten die in onze streken niet meer zoveel voorkwamen. We denken hierbij aan o.a. uilen, vlaamse gaaien, eenden… Dit is een heerlijk natuurgebied.

 

2. Op het einde komen we in de Tapuitstraat

Even verderop rechts zien we een kruispunt met een nieuwbouwwoning . Hier stond vroeger de befaamde herberg "In Den Tapuit"

Dit is op de grens met de Waregemse deelgemeente Sint-Eloois-Vijve. Links ervan bevindt zich de hogergenoemde Moorstraat.  Vroeger stonden hier vier huisjes waarvan er heden slechts een overgebleven is. In het Waregemse landboek van 1758 staat dat Vijve en Waregem elkaar raken in ‘een rechte linnie tot aen het lindeken staende op den cnock voor d’herberghe "Den Tappuyt"’. In de historische context is dit uitzonderlijk belangrijk. Ten eerste omwille van het feit dat het huis toen al onder de naam "Den Tappuyt" bekend stond en ten tweede omdat er schuin tegenover een lindeboom stond waar de schepenen van de heerlijkheid "De Vroone" in de Middeleeuwen recht spraken.

Deze heerlijkheid, die zich zowel op het grondgebied van Waregem als van Sint-Eloois-Vijve uitstrekte, was een twaalftal hectaren groot. Bij de lindeboom moet ook nog op de vooravond van de Franse Revolutie (1789) een schandpaal gestaan hebben waaraan de Vijfse en Waregemse kruimeldieven gebeurlijk enkele uurtjes vastgebonden werden.

Een synoniem voor de Tapuithoek is de "Cauwenhoeck". Het landboek van Waregem van 1764 leert ons dat "Den Tappuyt" toen eigendom was en bewoond door ene Francis Cauwe.
Reeds in 1529 staat een Joos Cauwe uit Sint-Eloois-Vijve ingeschreven als buitenpoorter van de stad Kortrijk. Blijkt dus dat verschillende generaties Cauwes deze hoek drie eeuwen lang bewoond hebben. De laatste vertrok in 1847 ten tijde van de hongerjaren. De naam "Cauwenhoeck" had echter al zijn oorsprong. De herberg hield nog een hele tijd stand en in 1924 werd het laatste pintje getapt. De herberg "Den Tappuyt" en de Cauwes zijn verdwenen, maar de Tapuit en de Cauwenhoek blijven in lengte van dagen stand houden.

3. We duiken rechts de Wetstraat in, richting Desselgem.

Het huis op de hoek van de Wetstraat en de Tapuitstraat was vroeger het brouwershuis.
Op de kaart van 1844 staan hier ook weer enkel 2 ‘koeiplekskes’ vermeld namelijk op de plaats van de huidige nummers 223 en 211. Achter dit laatste huis in de bocht voor de Kronkelstraat vertrok volgens dezelfde kaart een dreef naar een hoeve gelegen temidden de weiden. Deze is nu volledig verdwenen op enkele bomen na.

4. We gaan rechts de Kronkelstraat in, op het grondgebied van de deelgemeente Desselgem.

De straat werd vroeger "Kleine Desselgemstraete" genoemd. Wij wandelen door een open ruimte.

5. Aan het huis nummer 209 slaan we links een voetweg in.

We noteren echter eerst dat een 20-tal meter verder, verscholen tussen een prachtige rij bomen, de Waalshoekbeek loopt.De voornoemde voetweg is ook al vermeld op de Waregemse kaart van 1844. We kunnen geen andere benaming of oorsprong van terugvinden. Feit is dat dit godvergeten, maar toch verhard landelijk weggetje, terug te vinden is op de gloednieuwe stafkaart van onze streek. Ondertussen zijn we via dit weggetje aanbeland in wat eigenlijk de voortuin van de bewoners is. Laten we daarom respect hebben voor het privé van deze mensen.

6. Op het einde van deze weg komen we in de Waalshoekstraat.

Tot ongeveer 1950 waren hier zelfs twee cafés, de ene was al aanwezig vanaf 1860, de andere vanaf 1882, "In den Waelshoeck".

7. We nemen de Waalshoekstraat links.

Het einde van 16de eeuw waren rampjaren. Het volk was arm en uitgedund door oorlogen, pest, vrijbuiterij en hongersnood. Zij vluchtten voor de ellende. Het landschap was verwilderd, de huizen vernield. Amper 10 % van de velden werd nog bewerkt. In deze periode kwamen Walen of Noord-Fransen inwijken, in die mate dat deze Desselgemse wijk een nieuwe naam kreeg : "Waelschen Houck", de huidige Waalshoek. Dit was omstreeks 1590.

8. Aan het volgende kruispunt komen we opnieuw in de Wetstraat

De woning op de splitsing van de Waalshoekstraat en de Wetstraat staat op de kaart van 1844 al bekend. Recht tegenover ons, startte toen een voetweg : de Krekelweg of Damweg genaamd. Temidden de velden was er een verbinding met een wegel komende van de Spitaalstraat en daarna kwam men terecht in een karrespoor dat we straks zullen aandoen.

9. We gaan links de Wetstraat in en nemen na ongeveer 200 m rechts het karrespoor waarvan sprake hierboven : dit is de Ossekopstraat.

We genieten opnieuw van de weidse landerijen. In de bocht naar links kwam de Krekelweg (zie hierboven) van rechts en vertrok tevens een nieuwe voetweg dwars door de landerijen achter hoeve Tack om uit te monden aan de "Kruise" (Desselgemseweg).

10. Wij komen nu aan het kruispunt met de Kruiskestraat.

In het woonhuis links was in het begin van de 20ste eeuw de herberg "In den Ossekop" gevestigd. De grondvesten van het huis recht voor ons (op de splitsing) dateren uit 1800.
Als wij een 100-tal meter links de Kruiskestraat inslaan, komen we aan het enige kapelletje dat deze buurt nog rijk is. Het werd opgericht door het echtpaar Victor Maes dat tot dan kinderloos gebleven was. Hun bede werd verhoord en deze familie is zeer kroostrijk geworden.

11. We keren op onze stappen terug tot aan het kruispunt en nemen links de voetwegel "Ossekopstraat".

Vroeger was hier zowel links als rechts een bos. Langs de rechterkant is er nog een restant overgebleven.

12. We komen in de Tapuitstraat en nemen die naar rechts.

De Tapuitstraat had rond 1846 een andere naam, ‘Groote straete van Nieuwenhove’. De grondvesten van het huis nummer 68 dateren van 1802. Samen met het huis nummer 81 waren dat de enige huizen tussen De Tapuit en de spoorweg.

13. We wandelen verder en nemen links voor de tunnel de Waterstraat.

Rechts bij nummer 125 komen we voorbij een nog werkende vlasfabriek.

Ter hoogte van de nummers 121 en 117 vertrok er in de 19de eeuw een voetweg die uitkwam in een karrespoor achter het huis nummer 63 verder in de Waterstraat. Deze voetweg werd de Waterwegel genoemd.

14. Wat verder zijn we weer aan ons vertrekpunt bij nummer 89